Met een groep van 12 deelnemers startte zenleraar Frank De Waele, op 29 juni 2016, vanaf station centraal, een 48 uur durende straatretraite in Nijmegen, de eerste in Nederland. (De aankondiging trof men o.a. op deze site en is hier terug te lezen).

Hieronder volgt een verslag van een hele bijzondere ervaring!

Het is woensdag 29 juni, 17.00 uur, het begin van de eerste straatretraite in Nederland. De groep gaat op reis door de straten van de stad met slechts een slaapzak, een kopie van een identiteitsbewijs, eventueel medicijnen en verder alleen zichzelf. Gehuld in kleren voor drie dagen en met eigen redenen om dit te willen ondernemen.

Redenen voor deelname variëren:  een experiment aan  willen gaan, echt in de schoenen van de ander gaan staan om compassie – medeleven te voelen voor de ander = de op straat levenden. Het zoeken van leegte in de drukke straten van de stad, in de oeverloze uren die niet meer invulling vragen dan er gewoon te zijn. Hoop veel van zichzelf los te laten, of, om opnieuw een straat-retraite te ervaren omdat het zoveel bood aan basale  ervaringen. De ultieme vrijheid tot op het bot steeds opnieuw vinden en ervaren. Dat alles wat je nodig hebt, naar je toekomt. Ervaren wat zo ‘n retraite biedt, zonder meer.

Retraite: niet weten – erkennen wat is – positieve actie

Woensdag: een kennismakingskring wordt gevormd. Frank leidt in, sober, met weinig woorden effectief. We zullen samen elke dag enkele momenten van overleg hebben, in de vorm van een luisterkring en voor socratische besluitvorming. De geplande deelname aan een avondmaal bij de straattafel4 voor dak- en thuis-lozen blijkt daar aangekomen voor ons niet mogelijk: er is een tekort vanwege een uitgevallen kok. We eten even verderop in De Klinker5 bij de inlooptafel, waarvoor de retraite-deelnemers als tegenprestatie opruimen en afwassen.

We  verkennen in tweetallen de buurt, op zoek naar een geschikt slaapplaats buiten. Onderweg verzamelen we karton om op te slapen en spreken we passanten aan voor de verkoop van een speciaal gedichtenbundeltje van de Nijmeegse straatdichter. Een deel van de opbrengst is nodig voor ons ontbijt morgenvroeg. Moeilijk te verwerken zijn hierbij alle afwijzingen van mensen die geen boekje willen kopen, geen tijd nemen voor een kort praatje, zelfs oogcontact vermijden. In de schoenen staan van daklozen.

Na de zoektocht en een keuze maken uit de opties komen we aan op onze slaapplek, liggen er al gauw in een rij onder een overkapping op onze kartonnen dozen. Stemmen van hangjongeren, geluid van regen, verkeer…

Zonder weerstand in zichzelf vindt het water en de wolk wel zijn weg

Donderdag: Ontwaken in een briesje, droog gebleven: de ochtend met een onwennig vlotte start, zonder aankleden, kraan, toilet. Het gezamenlijke ontbijt bij de Hema ( € 2, inclusief toilet) van het de avond ervoor vergaarde geld doet extra goed. In het Luthers kerkje bezoeken we naar afspraak het daklozenpastoraat van Paul Oosterhoff. Kennismakingen met daklozen en hun begeleiders vanuit de diaconie. Paul vertelt over dit werk en is openhartig over zijn bezieling daarin.

We lunchen op het Hertogplein. Nu en dan weten deelnemers van de zengroep ons te vinden, of toevallig een bekende. In de middag worden dichtbundels verkocht, in paren of alleen gaan we op weg. De een is hierin duidelijk meer succesvol dan de ander. Steeds opnieuw de weerstand overwinnen, bij jezelf en dan bij de ander. Een jonge ‘straatvrouw’ van Russische herkomst welke wij de dag tevoren ontmoetten bij de straattafel zoekt ons deze dagen vaker op, overlaadt ons met haar sympathie en raad. En drankjes en etenswaren van haar net ontvangen daklozenuitkering. Ze duldt geen tegenspraak.

We dalen af naar de Waal, over het boogbrugje naar de  Ooypolder, aan het Waalstrand. Daar houden we het ritueel  “De Poort van Zoete Nectar”8.
s ’Avonds eten we in een frituur aan het Koningsplein. Zoeken een plaats om ongestoord samen te kunnen zijn, vrij van omwonenden die zo’n gezelschap in het donker wel niet zullen velen… Op een stil donker pleintje in een nu verlaten winkelcentrum, bij een grote kastanjeboom, muurtje en banken.  Hier worden veel persoonlijke ervaringen uitgewisseld.

We wachten de nacht af, heel natuurlijk eigenlijk. Deze nacht slapen enkele deelnemers niet meer onder de overkapping op de harde grond, verkiezen het gazon op de Valkhof-heuvel, om er te mediteren en te slapen natuurlijk.

Vrijdag: Rond half negen drinken we koffie op Plein 44. Vervolgen onze weg voor een bezoek aan de dagopvang voor dak- en thuis-lozen Het Kasteel7. In contact met de retraite-groep vertellen aanwezige bezoekers over het leven als dakloze en gaandeweg meer persoonlijke ontboezemingen, zelfs zulke welke zij onder elkaar nog niet deelden. En als reactie komen er verrassende ontboezemingen van retraite-deelnemers. De begeleiders van Het Kasteel voorzien ons van een ontbijt van koffie en tosti’s tegen een geringe bijdrage.

“Maar zo weinig is nodig”

Met meer vaardigheid en oog voor potentiële kopers levert de verkoop van  de dichtbundeltjes meer op. Weer nodig gezien de maaltijd straks. Maar zo weinig is nodig. Wat brood en iets erbij en de ekowinkel geeft ons “retraite-korting”. We lunchen op de grond naast de Mariënburgkapel. We vallen nauwelijks op, zo ongedwongen is de sfeer. Onder de schouwburg vormen we een besluitkring om te bepalen aan welke instanties we onze persoonlijke financiële bijdrage en overgebleven ‘bedelgeld’ zullen geven. Elke deelnemer heeft daartoe een eigen bijdrage gegeven alvorens aan de retraite te beginnen. Gekozen wordt voor Het Kasteel en Koffiehuis De Verwondering, ieder krijgt de helft.

In het Kronenburgerpark houden we een laatste kringgesprek. Ruimte voor het weergeven van persoonlijke belevingen. Een onderweg gevonden tas met een rijk gevulde portemonnee leveren we af op het politiebureau. Op het station halen we onze persoonlijke bagage uit de kluis. Ieder staat al enigszins uit naar zijn eigen weg. De boottocht ten einde. En ‘terug aan wal’ ontstaan er dan ook momenten van kleine misverstanden en onenigheid. Ieder weer op zichzelf aangewezen?

We eindigen de retraite met een gezamenlijke avondmaaltijd, uit eigen beurs nu, in een restaurant. Hoe goed we elkaar nu kennen! Een volgende retraite? We zijn er voor, vooral ook Frank.

Met dank aan allen die deze straat-retraite mee mogelijk maakten: met name zenleraar Frank de Waele,  straatdichter Ton Louwe, Paul Oosterhoff, wijkagent Jan Jacobs, Zengroep Oshida.

“Feitelijk is ieder van ons een zwerver.
Het is een vergissing te denken dat je een vast thuis hebt.”